Romanian english German Serbian Hungarian

Imagini din Cenad

Plicuri personalizate - Cenad

Plic personalizat

Razgledanje

Cenad – small town in Timiș County

Cenad (Čanad) – opština u žup. Timiș (Timiš)
 
GPS koordinate (Opština): 46 08 15.46 N 20 35 02.86 E
 
Opština Čanad, nastavljač antičke Urbis Morisene, nalazi se na zapadu Timiške županije na levoj obali Moriša, na granici sa Mađarskom. Na severoistoku se graniči sa selom Igrišom, na jugoistoku sa selom Saravolom, na jugu sa gradom Velikim Semiklušom, na jugozapadu sa mestom Dudeštii Veki, a na zapadu sa Beba Veke.
Naselje je na DN6, cesti koja preseca Čanad prema Graničnom Prelazu Čanad, na rastojanju od 8 km. Čanad jeste jedini granični prelaz u Timiškoj županiji prema Mađarskoj.
Ljudsko prisustvo na teritoriji opštine Čanada datira čak iz neolitičkog perioada, pre 7000 godina. Otkrivene u više tačaka, arheološke kulture tipa Starčevo-Kriš, Vinča, Tisa i Tiszapolgar dokazuju sadržajnost ljudskog obitavanja iz dotičnog doba.
            Postoje i arheološka otkrića domaćih i kućnih predmeta i posmrtnih urni iz sledećeg, bronzanog doba. Rimsko doba je dobro prikazano brojnim otkrićima, kako u oblasti keramike tako i po alatima, ciglama iz građevina sa pečatom raznih rimskih vojnih jedinica, kovanom novcu koji su u opticaj puštali razni rimski carevi. Kasnije su druga otkrića potvrdila prisustvo vizantijskog uticaja na ovom prostoru i nekadašnje postojanje naselja iz VIII i IX veka posle Hrista.
            U procesu kristalizacije feudalizma i stvaranja kneževina, vojvodstava i država, Banat je imao vrlo važnu ulogu; u okviru Banata, Čanadu je pripala uloga prestonice.
            Prvi manastir na teritoriji današnje Rumunije bio je u Čanadi, datira iz 1002. godine, posvećen “Svetom Jovanu Krstitelju”. Bio je to manastir istočnih monaha.
            Takođe je u Čanadu osnovana prva škola na teritoriji današnje Rumunije 1030. godine sa nastavom na latinskom jeziku.
            Nakon što su tvrđavu i grad Morisena osvojili Mađari pod vođstvom kralja Štefana, mesto menja svoj naziv u Čanad. Tu se osniva i Čanadska Episkopija, a prvi episkop je bio Ger(h)ard de Sagredo iz Mletačke, osvećen 1083. godine. Gerhard Čanadski je smatran za prvog pisca na teritoriji današnje Rumunije.
Kada otomanska imperija osvaja Banat uloga Čanada opada i episkopija se premešta u Segedin, a zatim u Temišvar.
            Kao zanimljivi turistički objektivi u današnjem Čanadu mogu se izdvojiti: muzej mesne istorije, spomenik posvećen Sv. Gerhardu (postavljen pred rimokatoličku crkvu), tehnički muzej prevoza na životinjsku spregu (pod vedrim nebom). Ovi se objektivi svi nalaze na Glavnoj Ulici. Na ulazu u Čanad (od Velikog Semikluša) na levoj strani druma DN6 nalazi se ženski manastir Morisena.
 
 

Cenad - The Roman Catholic Church

Cenad - Rimsko katolička crkva
 
Cenad (Čanad),  judeţul Timiş (županija Timiš)
Koordinati GPS: N 46 08.306 E 20 35.206
 
Rimsko katolička crkva je izgrađena 1870 godine, u neogotskom arhitektonskom stilu, i ima hram Svetog Mučenika Gerharda. Benediktinski kaluđer iz italije, prvi episkop Čanadske Episkopije, bio je ubijen 24 septembra 1024 godine u Budimu, i kasnije biva proglašen svecem i mučenikom 1083.Gerhardov sarkofag se nalazi u rimokatoličkoj crkvi iz Čanada. Sveti Gerhard je osnovao u Čanadu jednu teološku školu, osnovao je parohije, izgradio je crkve i manastire u predelu između reka Moriš, Tise i Dunava (Mureş, Tisa şi Dunăre).
 
 

 

Cenad – Saint Gerard's Monument

Cenad (Čenad) – spomenik Sf. Gerharda
 
Cenad (Čenad), žup. Timiș (Timiš)
Str. Principală (DN6), (Glavna Ulica), ispred Rimokatoličke crkve
GPS koordinate: 46 08 17.40 N 20 35 11.72 E
 
Svojom strukturom i dimenzijama ovo je najveći spomenik u Čanadu. Spomenik predstavlja Sv. Gerharda u prirodnoj veličini, pogledom uprtim u vidik, sa desnom rukom na srcu a u levoj držeći episkopski štap. Do njega je dete sa anđeoskim krilima. Na pijedestalu visine od 3,5 – 4 m pričvršćena je roze mermerna ploča na kojoj je isklesano:
HONORI S. GERHARDI EPISC. ET. MART.
HOC. MONVMENTVM SVB. GLORIOSO AVGVSTI FRANCISCI PRIMI AVSTRIAE. IMPERATORIS ET. APOSTOLICI. HVNGARIAE. REGIS REGIMINE. EVICTAE. SOLI. PROPRIETATIS. PERENNI. DOCVMENTO FVTVRVM. COMES ALEXANDER NAKO. DE NAGY. SZENT. NIKLOS.
GENTILITIIS. QVOQVE. IVRI- BVS. PROVIDE PROSPECTUM. HA- BERI. CVPIENS EXSVREGERE IVSSIT.
U prevodu:
U ČAST SVETOM GERHARDU, EPISKOPU I MUČENIKU, NAREDIO JE VOJVODA ALEXANDRU NÁKÓ OD VELIKOG SEMIKLUŠA DA SE OVAJ SPOMENIK PODIGNE,  DA BI GA U BUDUĆNOSTI POKOLENJA SA POŠTOVANJEM GLEDALA, PO STARINSKIM OBIČAJIMA, KAO DOKAZ PROLAZNOSTI ZA VREME VLADAVINE CARA AVGUSTA FRANJE PRVOG OD AUSTRIJE I APOSTOLSKOG KRALJA MAĐARSKE.
Episkop Kőszeghy László je 1807. sagradio obelisk na mestu gde se navodno nalazila crkva Sv. Gelerta (Gerharda). No, srušio ga je upravnik poseda, grof Nako Šandor. To se zbilo u njegovo vreme ili posle 1848. godine kada je Čanad bio krvavo poprište između Mađara i Srba. Hronike vremena govore o nekom Srbinu, Ivkoviću (vidi str. 105) upravniku (1857) na posedu Nako Šandora. Da bi se dodvorio episkopu, grof je naredio da se na mestu gde je bio obelisk podigne spomenik Sv. Gerhardu.
 
 

Cenad – Saint Gerard’s sarcophagus

Sarkofag Sv. Gerharda
GPS coordinates: 46 08 17.40 N 20 35 11.72 E
 
U Analima iz Bratislave (Pozsony/Preß-burg) je zabeleženo da se Sveti Gerhard kao epioskop ustoličio 1030. godine, a ova je godina postala godina rođenja stare Čanadske Dijeceze. Osnivač je Sveti Štefan, prvi hrišćanski kralj Mađarske, koji će 1030. imenovati Gerharda, episkopom tek osnovane dijeceze. Za vreme Gerhardovog žiznija (rodom iz Mletačke) organizovan je Kapitel Čanadske Katedrale.
Prvi kanonici su istovremeno i prvi profesori mladima koji studiraju u novoosnovanoj veroispovednoj školi, prva takve vrste na teritoriji današnje Rumunije. U ovom periodu Čanad je episkopska rezidencija, ima Kapitel Katedrale, ima Teološku Školu i dva manastira posvećena Svetom Gerhardu. Ta teritoriji između Moriša, Tise, Dunava i Karpata, Sveti Gerhard će utemeljiti brojne parohije, sagradiće crkve i pokrstiće će brojne nevernike.
Sveti Gerhard je autor više teoloških dela, od kojih je sačuvano samo jedno, naslovljeno „Deliberatio Gerardi Morisenae Aecclesiae Episcopi Hymnum Trium Puerorum ad Isingrimum Liberalem“. Ono se čuva u Narodnoj Biblioteci u Minhenu, i delom je prevedeno i na rumunski, pod naslovom „Harmonija sveta“. (svetlo štampe ugledala 1984.)
Episkop Gerhard Čanadski će skončati tragično. Nakon što je 24. septembra 1046. u Budimpešti zajedno sa drugim episkopima služio Svetu Liturgiju, krenuo je za Čanad. na putu su ga uhvatili pobunjenici i bacilli sa stene koja danas nosi njegovo ime Gellért-hegy (Planina Svetog Gerharda) u prestonici Mađarske.
Njegovo telo je 1053. bilo premešteno iz stare čanadske katedrale I smešteno u jednostavan kameni sarkofag, koji se i dan-danas čuva i poštuje kao bitna relikvija. Godine 1083. Gerhard postaje svetac, a telo mu se premešta u Budim, na Gellért-hegy. Deo moštiju se čuva u crkvi Sv. Donata u Veneciji-Muranu, Gerhardovom rodnom mestu. U katoličkom Domu u Temišvaru, na Trgu Ujedinjenja, čuva se jedan pršljen iz tela Sv. Gerharda, na desnom oltaru katedrale.
Počevši sa godinom 2000. sarkofag služi kao oltar u okviru Rimokatoličke crkve u mestu.
 
           

Cenad – The Morisena Monastery

Cenad (Čenad) – manastir Morisena
 
Cenad (Čenad), žup. Timiș (Timiš)
GPS koordinate: 46 06 50.86 N 20 35 33.13 E
 
Pristup: DN6 Timișoara-Sânnicolau Mare-Cenad (Temišvar–Veliki Semikluš–Čanad), 75 km N od Temišvara je atar čanadske opštine i vidi se sa druma.
Hram: „Rođenje Svetog Jovana Krstitelja“ – 24. jun
Osnovan 2003. godine na temelju činjenice da je u Čenad (Staroj Moriseni) oko 1002. godine postojao manastir istočnih kaluđera, istorijski i dokumentarno potvrđeno najstariji manastir na teritoriji Rumunije. Smatralo se da bi prisustvo jednog monaškog zdanja u ovom delu eparhije doprinelo revitalizaciji crkvenog života. Njegovo Preosveštentvo Episkop-vikar Lučijan Lugožanul je crkvu osvetio 24. juna 2005. godine. Isto tada je blagoslov dobilo i letnje krilo zgrade, sve sagrađeno u pukom polju, na nekadašnjem poljoprivrednom zemljištu.
 
 

Cenad – The Town Museum

Cenad (Čenad) – Opštinski Muzej
 
Cenad (Čenad)
Str. Principală (Glavna Ulica) br. 1594
žup. Timiș
GPS koordinate: 46 07 55.42 N 20 35 21.53 E
 
Muzej je zvanično otvoren 3. decembra 2005. prilikom proslave mesnog Kulturnog Udruženja “Konkordija Čenad” i smešten je u zgradi koja datira iz 1890. godine. Muzej ima stalnu postavku od preko 200 etnografskih i istorijskih predmeta, sve donacije meštana. Eksponati su svedoci mesne istorije od neolitičkog perioada pa sve do ustoličenja komunizma. Među najvrednijim predmetima se ubrajaju arhitektonski fragmenti srednjovekovnih crkava sagrađenih u XI veku.
Nakon privođenja kraju radova oko novog čanadskog Doma kulture, muzej će biti premešten u njemu.
Radno vreme muzeja (posete): od ponedeljka do petka, između 8.00 i 12.00 časova. Muzej može biti posećivan i izvan radnog vremena, na zahtev na tel. 0256-374.501 ili 0256-374.640.
 
 
 

Cenad – The Big Island

Cenad (Čanad) – Veliko Ostrvo (Insula Mare)
 
Cenad (Čanad),  judeţul Timiş (županija Timiš)
Koordinati GPS: 46° 8'42.03"N  20°39'5.48"E
 
Insula Mare Cenad Čanad Veliko Ostrvo predstavlja jednu od prirodnih rezervacija koje pripadaju Prirodnom Parku Lunka Moriša, površine je od 3 hektara.Smešteno na administrativnoj teritoriji opštine Čanad, Veliko Ostrvo je bilo proglašeno zaštićenom zonom od nacijonalnog interesa zbog velikog stepena bioraznolikosti koji nalazimo u ovoj zoni.Tako, prirodna rezervacija nudi optimalne uslove za opstanak za više avifaunističkih vrsta, među kojima sivi strk, žuti strk, velika egreta, mali kufundar, bela roda, crna roda, kao i razne vrste divljhih pataka i divljih gusaka.Vegetacija je specifična za vlažne zone, mogu se naći razne vrste vrbe i topole.Sa geološke i geomorfološke tačke gledišta  tačke gledišta karakteristično je da postoje naslage peškovitog mulja i melje jezerske gline.
 
 
 

Cenad - The Forest Reservation

Cenad (Čanad) - Rezervacija Šuma
 
Cenad (Čanad),  judeţul Timiş (županija Timiš)
Koordinati GPS: N46 09.176 E20 34.016
 
Prirodna rezervacija Čanad Šuma je zaštićena zona uključena u Prirodni Park Dolina Moriša i prostire se na površini od 310,5 hektara. Ova predstavlja jednu zonu doline sklonu poplavlanja, vodu, pašnjake, i šume u levoj dolini reke Moriš. Zaštićena zona ima veliku raznolikost drveća, peovladava hrast, frasin, vrba ili topola, trave i faunističke primerke spećifične za vlažne zone.

 

 
 
 
 
 
 
 
 

Promovează acest site

Share

Calendar „Cenăzeanul” 2019

Calendarul „Cenăzeanul” 2019